غار ده شیخ یکی از شگفت انگیزترین پدیده های زمین شناسی در استان کهگیلویه و بویراحمد است که به دلیل شباهت ساختاری به غار علیصدر همدان، با نام علیصدر دوم نیز شناخته می شود. این غار آهکی با قدمتی حدود 135 میلیون سال و دارای هفت دالان تودرتو، ستون های آهکی، استالاگمیت و استالاکتیت های طبیعی، در 45 کیلومتری یاسوج و نزدیکی روستای ده شیخ در بخش پاتاوه شهرستان دنا واقع شده است. دمای ثابت 5 تا 10 درجه سانتی گراد در تمام فصول، دسترسی نسبتا آسان و طبیعت بکر اطراف، این غار را به مقصدی ایده آل برای طبیعت گردان و علاقه مندان به غار نوردی تبدیل کرده است.
معرفی کامل غار ده شیخ و موقعیت جغرافیایی
غار ده شیخ در استان کهگیلویه و بویراحمد، در نزدیکی روستایی به همین نام و در بخش پاتاوه از شهرستان دنا واقع شده است. این غار در فاصله حدود 45 کیلومتری از شهر یاسوج و 35 کیلومتری شهر سی سخت قرار دارد. دسترسی به این اثر طبیعی از طریق جاده ای آسفالته تا نزدیکی غار امکان پذیر است و پس از آن، مسیری کوتاه با پله های ایمن وجود دارد که باید به صورت پیاده طی شود تا به دهانه اصلی غار برسید. موقعیت مکانی این غار آن را در میان طبیعتی بکر و چشم نواز قرار داده و تجربه ای به یادماندنی را برای بازدیدکنندگان رقم می زند. این منطقه به دلیل قرارگیری در دامنه های رشته کوه دنا، از آب و هوای مطبوع و پوشش گیاهی غنی برخوردار است که ارزش بازدید را دوچندان می کند.
تاریخچه شکل گیری و ویژگی های زمین شناسی
از منظر علم اسپلئولوژی یا غار شناسی، غار ده شیخ یک نمونه کلاسیک از غارهای کارستی آهکی است که در دوران دوم زمین شناسی، یعنی دوره کرتاسه، شکل گرفته است. قدمت این غار به حدود 135 میلیون سال پیش باز می گردد. فرآیند تشکیل این غار حاصل فرسایش شیمیایی و انحلال سنگ های آهک توسط آب های زیرزمینی در طول میلیون ها سال است. فرآیند کارستی زمانی رخ می دهد که آب باران با جذب دی اکسید کربن از جو و خاک، به اسید کربنیک ضعیف تبدیل می شود. این آب اسیدی از شکاف ها و درزهای سنگ های آهکی نفوذ کرده و به مرور زمان آن ها را در خود حل می کند. این فرآیند انحلال که میلیون ها سال طول می کشد، باعث ایجاد حفره ها، شکاف ها و در نهایت تالارهای بزرگ زیرزمینی می شود.
این غار در سال 1389 به طور اتفاقی توسط یک چوپان محلی کشف شد و پس از آن، تحقیقات و بررسی های متعددی توسط زمین شناسان بر روی آن انجام گرفت. در سال 1396، غار ده شیخ به دلیل ارزش بالای زمین شناسی و طبیعی، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. وجود قندیل های آویزان از سقف، ستون های آهکی استوار، حوضچه های آب زلال و دیواره های پوشیده از بلورهای آهکی، همگی عناصری هستند که معماری منحصربه فرد این غار را شکل می دهند. رنگ این رسوبات معمولاً سفید، کرم یا قهوه ای روشن است که نشان دهنده خلوص نسبی سنگ آهک و وجود ناچیز اکسیدهای فلزی در منطقه است.
معماری داخلی و دالان های هفت گانه غار
دهانه غار ده شیخ در ارتفاع 1670 متری از سطح دریا قرار گرفته و رو به قله قاش مستان کوه دنا دارد. ورودی غار نسبتا باریک است، اما پس از ورود به داخل، با فضایی وسیع و دالان های تودرتو روبرو می شوید. این غار دارای هفت دالان اصلی و شش ورودی و خروجی است که تنها یکی از ورودی ها در حال حاضر برای بازدید عموم ایمن سازی و مورد استفاده قرار می گیرد. ارتفاع برخی از دالان ها به 7 متر نیز می رسد و ستون های آهکی متعددی در آن ها دیده می شود.
در اصطلاح تخصصی غار نوردی، ترکیب استالاگمیت ها که رسوباتی هستند از کف غار به سمت بالا رشد می کنند و استالاکتیت ها که قندیل های آویزان از سقف هستند، منجر به تشکیل ستون های آهکی عظیمی شده است که سقف و کف غار را به هم متصل می کنند. این ساختارهای طبیعی به غار فضایی رمزآلود و شگفت انگیز بخشیده اند که هر بیننده ای را به تحسین وا می دارد. دمای داخل غار در تمام فصول سال نسبتا ثابت و بین 5 تا 10 درجه سانتی گراد است که نشان دهنده ثبات محیطی این اکوسیستم زیرزمینی است.
مقایسه غار ده شیخ با دیگر غارهای شاخص ایران
برای درک بهتر جایگاه غار ده شیخ در میان جاذبه های طبیعی ایران، مقایسه آن با سایر غارهای معروف کشور می تواند مفید باشد. این غار به دلیل شباهت های ساختاری به غار علیصدر همدان، اغلب با نام علیصدر دوم شناخته می شود، اما تفاوت های کلیدی نیز دارد که در جدول زیر به صورت خلاصه آمده است.
| ویژگی | غار ده شیخ | غار علیصدر | غار کتله خور |
|---|---|---|---|
| استان | کهگیلویه و بویراحمد | همدان | زنجان |
| نوع غار | آهکی خشکی با حوضچه های محدود | آبی و قابل قایق رانی | آهکی خشکی با رنگ بندی متنوع |
| تعداد دالان اصلی | هفت دالان تودرتو | یک دالان اصلی آبی | چندین دالان با ارتفاع زیاد |
| وضعیت توسعه | در حال توسعه، بکر و طبیعی | کاملا توسعه یافته و تجاری | توسعه یافته با نورپردازی حرفه ای |
بهترین زمان سفر و شرایط آب و هوایی
بهترین زمان سفر به غار ده شیخ فصل بهار و اوایل فصل پاییز است. در این فصول، آب و هوای منطقه معتدل و دلپذیر است و امکان لذت بردن از طبیعت زیبای اطراف غار و کوهپایه های دنا فراهم می شود. با این حال، از آنجا که دمای داخل غار در تمام فصول سال نسبتا ثابت و بین 5 تا 10 درجه سانتی گراد است، همراه داشتن یک لباس گرم اضافی در هنگام بازدید از غار، حتی در روزهای گرم تابستان، اکیدا توصیه می شود. در فصل زمستان، مسیرهای منتهی به غار ممکن است به دلیل بارش برف و یخ زدگی، لغزنده و خطرناک باشد، بنابراین برنامه ریزی دقیق برای سفر در این فصل ضروری است.
مسیر دسترسی و راهنمای سفر به غار ده شیخ
برای دسترسی به غار ده شیخ، ابتدا باید خود را به شهر یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد، برسانید. از یاسوج، باید حدود 45 کیلومتر به سمت منطقه پاتاوه حرکت کنید. جاده اصلی به سمت پاتاوه آسفالته و در وضعیت مناسبی قرار دارد. پس از رسیدن به پاتاوه، باید به سمت روستای ده شیخ بروید. غار ده شیخ در فاصله حدود 2 کیلومتری این روستا واقع شده است. از روستا تا دهانه غار، مسیری کوتاه وجود دارد که باید به صورت پیاده طی شود. در این مسیر، پله هایی تعبیه شده اند تا دسترسی به غار آسان تر و ایمن تر شود. برای کسانی که وسیله نقلیه شخصی دارند، امکان رانندگی تا نزدیکی ترین نقطه ممکن به دهانه غار وجود دارد، اما پارکینگ اصلی در فاصله کمی پایین تر قرار دارد.
امکانات رفاهی، قیمت بلیط و شرایط بازدید
در حال حاضر امکانات رفاهی در داخل و محوطه بیرونی غار ده شیخ در حال توسعه است. مسیرهای دسترسی به دالان های مختلف غار با پله و نرده ایمن سازی شده اند تا بازدیدکنندگان بتوانند به راحتی و بدون خطر در غار تردد کنند. سیستم روشنایی نیز در بخش های اصلی غار نصب شده تا امکان مشاهده ساختارهای آهکی و زیبایی های غار در شرایط مناسب فراهم شود. در محوطه بیرونی غار، امکاناتی مانند پارکینگ، سرویس بهداشتی و آلاچیق برای استراحت بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده است.
اگرچه امکانات رفاهی در حال بهبود است، اما بازدیدکنندگان باید انتظار یک تجربه طبیعت گردی نیمه وحشی را داشته باشند. به این معنی که بهتر است کفش های مناسب پیاده روی با کفش های لاستیکی و عاج دار همراه داشته باشند، زیرا کف غار ممکن است به دلیل وجود رطوبت و رسوبات آهکی، لغزنده باشد. همچنین، به دلیل عدم وجود بوفه یا فروشگاه در داخل غار، همراه داشتن آب آشامیدنی و میان وعده های سبک ضروری است.
در مورد هزینه بازدید، بر اساس آخرین اطلاعات موجود در سال های 1404 و 1405، قیمت بلیط ورودی غار ده شیخ برای هر نفر بالغ حدود 120 هزار تومان برآورد می شود. این مبلغ ممکن است بسته به تصمیمات مدیریت مجموعه و تورم سالانه تغییر کند، بنابراین توصیه می شود قبل از سفر، از نرخ دقیق بلیط اطلاع حاصل کنید. کودکان زیر شش سال معمولاً معاف از پرداخت هزینه هستند.
جاذبه های گردشگری نزدیک به غار ده شیخ
غار ده شیخ تنها جاذبه گردشگری منطقه دنا نیست. در اطراف این غار، جاذبه های طبیعی و تاریخی متعددی وجود دارند که می توانند سفر شما را کامل تر کنند. منطقه حفاظت شده دنا با طبیعتی بکر و حیات وحش متنوع، یکی از مهم ترین جاذبه های طبیعی منطقه است که برای کوهنوردان و طبیعت گردان حرفه ای جذابیت زیادی دارد. روستای کریک با معماری سنتی و خانه های پلکانی، از دیگر جاذبه های گردشگری نزدیک به غار ده شیخ است که تجربه ای از زندگی روستایی اصیل را ارائه می دهد. علاوه بر این، پارک جنگلی یاسوج و پل تاریخی پاتاوه نیز از جمله مکان هایی هستند که می توانید در سفر خود به این منطقه از آن ها بازدید کنید و تجربه ای جامع از فرهنگ و طبیعت کهگیلویه و بویراحمد داشته باشید.
پرسش های متداول درباره غار ده شیخ
غار ده شیخ در کدام استان قرار دارد؟
غار ده شیخ در استان کهگیلویه و بویراحمد، در نزدیکی روستای ده شیخ و در بخش پاتاوه شهرستان دنا واقع شده است.
قدمت غار ده شیخ چند سال است؟
این غار قدمتی بالغ بر 135 میلیون سال دارد و مربوط به دوران دوم زمین شناسی یعنی دوره کرتاسه است.
هوای داخل غار ده شیخ چگونه است؟
هوای داخل غار در تمام فصول سال نسبتا ثابت و بین 5 تا 10 درجه سانتی گراد است، بنابراین همراه داشتن لباس گرم توصیه می شود.
چه تفریحاتی در نزدیکی غار ده شیخ وجود دارد؟
در نزدیکی این غار می توان از طبیعت بکر منطقه دنا لذت برد، از روستای پلکانی کریک بازدید کرد و در پارک جنگلی یاسوج به تفریح پرداخت.
چرا به این غار، علیصدر دوم می گویند؟
به دلیل شباهت های ساختاری، وجود دالان های تودرتو و تشکیل استالاگمیت و استالاکتیت های آهکی، کارشناسان این نام را بر آن نهاده اند.
نظرات
هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده است.