مشکلات رایج منبع دوجداره آب گرم موتورخانه

اگر ساکن ساختمانی هستید که با شروع فصل سرما و افزایش مصرف آب گرم، متوجه می شوید دوش آب سرد و گرم می شود، کف موتورخانه خیس است و ردی از آب زنگ زده اطراف مخزن دیده می شود، احتمالا مشکل از منبع دوجاره موتورخانه است. در این مطلب نگاهی به مشکلات رایج منبع دوجداره آب گرم موتورخانه داریم، اما ابتدا باید رفتار منبع را در زمان کار چک کنید؛ مثلا این که آب از ابتدا گرم نمی شود، بعد از چند دقیقه سرد می شود یا همراه با افت فشار و نشتی است یا نه.

منبع دوجداره آب گرم موتورخانه چه کاری انجام می دهد؟

منبع دوجداره یک مخزن فلزی است که آب گرم مصرفی ساختمان را از طریق انتقال حرارت گرم می کند. آب داغ خروجی دیگ در فضای میان دو جداره گردش دارد و بدون این که این دو جریان در حالت عادی با هم ترکیب شوند، حرارتش را به آب مصرفی داخل جداره داخلی منتقل می کند. آب گرم مصرفی از مخزن وارد لوله کشی ساختمان شده و آب سرد جای آن را می گیرد. مواردی مثل ظرفیت منبع، دمای آب دیگ، کیفیت گردش آب و میزان رسوب روی سطوح به ما می گویند که مخزن با چه سرعتی آب را گرم کند و در زمان مصرف سنگین چه عملکردی دارد.

بررسی ایرادات منبع دوجداره آب گرم موتورخانه

تمام ایرادات منبع دوجداره از بدنه آن نیست و مثلا سرد ماندن آب در چند واحد ساختمان منجر به کاهش دمای دیگ، خراب شدن پمپ سیرکولاسیون یا انسداد مسیر گردش آب می شود. در مقابل نشتی از درز جوش یا سوراخ شدن جداره مستقیما روی سلامت مخزن اثر دارد. پس شاید برای عیب یابی به راهنمای آموزش تعویض منبع دوجداره آب گرم موتورخانه هم نیاز پیدا کنید.

چرا آب گرم منبع دوجداره گرم نمی شود؟

یکی از مشکلات رایج، سرد بودن آب مصرفی با وجود روشن بودن مشعل است. برای یافتن علت، تعمیرکار باید دمای آب رفت دیگ و آب برگشت از منبع را بررسی کند. در صورت داغ نبودن آب خروجی دیگ، تنظیمات مشعل، عملکرد ترموستات، وضعیت احتراق و شرایط کار دیگ را بررسی می کند. اگر هم آب رفت دمای مناسبی داشته باشد اما انتقال حرارت به مخزن ضعیف باشد، مسیر گردش آب و وضعیت جداره ها اهمیت خواهد داشت. مهم ترین دلایل بروز این ایراد را در ادامه می بینید:

• خراب شدن پمپ سیرکولاسیون
• هواگرفتگی در مدا
• رسوب گرفتگی در جداره ها
• انسداد شیر یا لوله
• اختلال در دیگ یا مشعل

آب گرم دیر آماده می شود یا هنگام حمام کردن زود سرد می شود

بین گرم نشدن آب و کم بودن ظرفیت تامین آب گرم تفاوت وجود دارد. در حالت اول، مخزن هرگز نمی تواند به دمای مناسبی برسد، اما در حالت دوم، آب در ابتدا داغ می شود اما هر چه بیشتر مصرف کنید، دمای آن افت می کند. اگر اب گرم در ساعات کم مصرف خوب تامین می شود اما صصبح ها یا شب ها افت دما دارد، باید ظرفیت منبع در مقایسه با مصرف ساختمان، سرعت بازیابی حرارت و حجم آب مصرفی را بررسی کنید. جهت بررسی، این چند مورد را زیر نظر بگیرید:

• اگر آب گرم در همه واحدها همزمان افت دما دارد، باید سراغ منبع، دیگ و ظرفیت پمپ رفت.
• اگر تنها یک واحد آب گرم ضعیفی دارد، شاید لوله همان واحد گرفته یا شیر مخلوط کن خراب شده است.
• اگر دما بعد از مصرف چند شیر آب افت می کند، ظرفیت منبع باید با الگوی مصرف ساختمان تطبیق داده شود.

رسوب گرفتن منبع دوجداره و کاهش راندمان حرارتی

وقتی آب املاح محلول زیادی دارد، در زمان گرم شدن رسوب های معدنی به خصوص ترکیبات کلسیم زیادی تشکیل می دهد. این رسوبات به راحتی روی سطوح فلزی نشسته و انتقال حرارت به مرور ضعیف می شود. پس گاهی آب گرم دیر آماده می شود، یا دمای آن پایین می آید و مشعل برای مدت بیشتری کار می کند.

چه زمانی باید رسوب زدایی کنیم؟

اگر بررسی تعمیرکار نشان می دهد رسوب عامل افت انتقال حرارت است، با توجه به ساختار منبع، مقدار گرفتگی و جنس فلز، روش مناسب پاک سازی انتخاب می شود. هرگز خودتان از اسیدهای قوی استفاده نکنید، زیرا ماده نامناسب به اتصالات آسیب زده و خوردگی را زیاد می کند. بازه سرویس برای همه ساختمان ها یکسان نیست، اما معمولا هر شش تا دوازده ماه این کار انجام می شود.

نشتی آب از بدنه و اتصالات

اگر آب در کف موتورخانه دیدید، حتما مشکل را پیگیری کنید؛ به خصوص اگر رطوبت در اطراف عدسی های مخزن، خط جوش یا بخش های پایینی بدنه وجود داشته باشد. منشا نشتی همیشه سوراخ شدن مخزن نیست و اتصال رزوه ای، فلنج، شیر تخلیه یا واشر فرسوده هم آب را به بیرون راه می دهند. به مسیر حرکت آب توجه کنید، زیرا از قسمت بالاتر جاری شده و در پایین ترین نقطه جمع می شود. از عوامل رایج نشتی می توان موارد زیر را نام برد:

• فرسودگی واشرها و آب بندی نادرست اتصالات
• خوردگی فلز در اثر تماس طولانی با آب
• ضعف خط جوش یا کیفیت بد ساخت مخزن
• ترک خوردن یا سوراخ شدن جداره به خاطر فرسودگی و تنش های کاری

پوسیدگی، زنگ زدگی و سوراخ شدن جداره های منبع

کیفیت ساخت، شرایط شیمیایی آب، وضعیت جوشکاری و شیوه نگهداری منبع دوجداره، تاثیر زیادی در طول عمرش دارد. اگر خوردگی زیاد شود، ضخامت فلز کاهش یافته و بخش هایی از بدنه دیگر توان قبل را ندارند. سوراخ شدن جداره داخلی موضوع بسیار مهمی است. آب مصرفی و آب مدار گرمایش در یک منبع سالم از هم جدا هستند، اما اگر جداره آسیب ببیند، این جداسازی دیگر وجود ندارد. با توجه به اختلاف فشار دو مدار، آب از یک سمت به سمت دیگر نشت و وضعیت فشارها و کیفیت آب مصرفی تغییر می کند. اگر نشانه های زیر را در منبع می بینید، همین حالا باید برای تعمیر اقدام کنید:

• زنگ زدگی گسترده یا پوسته شدن فلز
• چند نقطه نشتی در بخش های مختلف مخزن
• تکرار نشتی بعد از تعمیر قبلی
• نشانه های اختلاط آب دو مدار یا تغییر غیرعادی فشار سیستم

تغییر فشار مدار یا تغییر رنگ و بوی آب گرم

افت فشار مدار گرمایش با نشتی لوله ها، اتصالات یا جداره منبع در ارتباط است. اگر فشار مدار گرمایش کم شود، تعمیرکار باید بخش های پنهان لوله کشی را بررسی کرده و ببیند نشتی داخلی وجود دارد یا نه. اگر هم فشار به طور غیر عادی زیاد شود، وضعیت شیرهای مدار، تجهیزات کنترل فشار و دیگ قابل بررسی است. یک نکته دیگر هم این که عوض شدن رنگ آب گرم به زرد، قهوه ای یا قرمز، نشانه وجود زنگ زدگی و خوردگی در بخشی از سیستم است، اما منشا آن همیشه هم از منبع نیست.

چه زمانی تعمیر منبع دوجداره کافی است و چه زمانی باید آن را تعویض کرد؟

این تصمیم به محل ایراد و میزان فرسودگی فلز بستگی دارد. مثلا رسوب گرفتگی، هواگرفتگی و خرابی پمپ به تعویض منبع نیازی ندارد، اما مشکلاتی مثل خوردگی گسترده یا آسیب جدی جداره به تعمیر نیازمند است.

سوالات متداول

1- دلیل اصلی گرم نشدن آب در منبع دوجدار موتورخانه چیست؟

پایین بودن دمای دیگ، اختلال در پمپ گردش آب، هواگرفتگی، انسداد مسیر و رسوب گرفتگی از دلایل رایج هستند.

2- آیا نشتی منبع دوجداره را همیشه می توان با جوشکاری برطرف کرد؟

خیر؛ اگر نشتی از سمت اتصال یا واشر باشد، اصلاح همان بخش کافی است. سوراخ محدود در بدنه سالم هم به بررسی تخصصی نیاز دارد. در صورت خوردگی زیاد، ترک خوردگی جداره یا تکرار نشتی، مخزن بهتر است عوض شود.

3- منبع دوجداره هر چند وقت یک بار باید سرویس شود؟

زمان سرویس به سختی آب، مقدار مصرف و شرایط کارکرد موتورخانه وابسته است. بازدید دوره ای هر شش تا دوازده ماه برای بسیاری از ساختمان ها مناسب است.

آیا با افزایش دمای دیگ می توان مشکل آب گرم سردشونده را برطرف کرد؟

دمای دیگ را نباید بدون تشخیص دلیل بالا برد. اگر پمپ خراب است یا رسوب از انتقال حرارت جلوگیری می کند، افزایش دما مشکل اصلی را حل نمی کند و حتی منجر به تشکیل رسوب و خطر سوختگی می شود.