معنی درس تماشاخانه فارسی پنجم ابتدایی؛ واژگان، متضاد و هم خانواده (1405)

جهانی که در آن زندگی می کنیم، سرشار از شگفتی ها است.

معنی: دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم، پر از عجایب و پدیده های شگفت انگیز است.

پدیده هایی لطیف، زیبا و عجیب پیش روی ما هستند که به سادگی از کنارشان می گذریم.

معنی: چیزهای زیبا، نرم و عجیبی در مقابل چشمان ما وجود دارند که ما بدون توجه و به آسانی از کنار آن ها عبور می کنیم.

در حالی که اگر اندکی درنگ کنیم، می بینیم که هر کدام از این پدیده ها تماشاگهی برای دیدن زیبایی های آفرینش و ایستگاه هایی برای اندیشیدن هستند.

معنی: اما اگر کمی توقف کنیم و فکر کنیم، متوجه می شویم که هر یک از این پدیده ها، محلی برای تماشای زیبایی های خلقت خداوند و فرصتی برای فکر کردن هستند.

اگر می خواهیم عالم را بهتر بشناسیم، یک راه ساده آن است که پدیده ها را خوب تماشا کنیم، درباره ی آفرینش هر یک بیندیشیم و آنها را با یکدیگر مقایسه کنیم.

معنی: اگر بخواهیم جهان را بهتر بشناسیم، یک روش آسان این است که پدیده ها را با دقت نگاه کنیم، درباره ی چگونگی خلق شدن هر کدام فکر کنیم و آن ها را با هم بسنجیم.

مثلا کوه های سر به فلک کشیده را با دره های عمیق، گل را با خار، زنبور عسل را با خرمگس، بهار را با زمستان مقایسه کنیم.

معنی: برای مثال، کوه های بسیار بلند را با دره های عمیق، گل زیبا را با خار، زنبور عسل را با حشره ی خرمگس، و فصل بهار را با فصل زمستان مقایسه و سنجش کنیم.

مطالعه در طبیعت و تأمل درباره ی چیزهایی که هر روز می بینیم و از کنارشان می گذریم، راه مناسبی برای شناخت آنها است.

معنی: بررسی و مطالعه ی طبیعت و فکر کردن درباره ی چیزهایی که هر روز مشاهده می کنیم اما به آن ها توجه نمی کنیم، روش خوبی برای شناختن آن ها است.

پرسش از هر چیز و جست و جو برای یافتن پاسخ، کاری است که همه ی دانشمندان و عالمان انجام می دهند.

معنی: سوال پرسیدن درباره ی هر چیزی و تلاش برای پیدا کردن جواب آن، کاری است که تمام دانشمندان و افراد دانا انجام می دهند.

من و شما هم، باید این ویژگی را در خود پرورش دهیم.

معنی: ما نیز باید این روحیه ی پرسشگری و کنجکاوی را در وجود خود تقویت کنیم و رشد دهیم.

ما برخی از رفتارها، کردارها و کارهای خودمان را از روی عادت انجام می دهیم؛ به همین دلیل هم از خود نمی پرسیم که چرا این گونه است، چرا باید این کارها را بکنیم؟ و بسیار پرسش های دیگر.

معنی: ما بعضی از رفتارها و کارهای خود را به صورت عادی و از روی عادت انجام می دهیم؛ به همین خاطر از خودمان سوال نمی کنیم که چرا اوضاع اینطور است یا چرا باید این کارها را انجام دهیم و سوالات زیادی از این دست.

همین آب گوارایی که زندگی ما به آن وابسته است، بهترین موضوع برای فکر کردن و یکی از شگفتی ها است.

معنی: همین آب خوشمزه و دلچسبی که زندگی ما به آن بستگی دارد، بهترین موضوع برای تفکر و یکی از عجایب آفرینش است.

آب چیست؟ چگونه به وجود آمده است؟ اگر روزی آب در روی زمین نباشد، آیا انسان می تواند آن را پدید آورد؟

معنی: آب چه چیزی است؟ چطور خلق شده است؟ اگر یک روز آب روی زمین نباشد، آیا انسان توانایی ساختن آن را دارد؟

به هر حال، عالم تماشاخانه ی شگفتی های آفرینش است؛ یعنی به هر طرف که نگاه می کنیم، آفریده های زیبای خداوند را می بینیم.

معنی: در نهایت، جهان محل تماشای عجایب خلقت است؛ یعنی به هر سمتی که نگاه کنیم، مخلوقات زیبای خدا را مشاهده می کنیم.

این جهان، دفتری است که خدای مهربان، به پاکی و زیبایی در آن نگاشته و می نگارد.

معنی: این دنیا، مانند کتابی است که خدای مهربان با پاکی و زیبایی تمام در آن نوشته است و می نویسد.

یکی دیگر از این آفریده های زیبا و لطیف، گیاهان و سبزه ها هستند.

معنی: یکی دیگر از این مخلوقات زیبا و نرم، گیاهان و سبزه ها می باشند.

علف های سبز را دیده اید؟ خیلی نرم و شکننده هستند.

معنی: آیا علف های سبز رنگ را مشاهده کرده اید؟ آن ها بسیار نرم و ظریف هستند.

در سرمای سخت یا گرمای زیاد، پژمرده می شوند ولی گاهی می بینیم همین علف های نازک و لطیف، از میان سنگلاخ سر در می آورند، یا کف زمین سخت و محکم را می شکافند و بیرون می آیند.

معنی: در سرمای شدید یا گرمای زیاد، خشک و پژمرده می شوند، اما گاهی مشاهده می کنیم که همین علف های ظریف و نرم، از میان زمین های پر سنگ بیرون می آیند و رشد می کنند، یا سطح زمین سخت و محکم را می شکافند و ظاهر می شوند.

واژه	معنی
تماشاخانه	جایی که در آن چیزی نمایش داده می شود
سرشار	لبریز، پر
شگفتی ها	عجایب، پدیده های عجیب
پدیده	چیز تازه، آن چه با حواس درک می شود
لطیف	زیبا، نرم
عجیب	غریب، شگفت آور
تماشاگه	محل تماشا و گردش
درنگ	توقف، سکون
مقایسه کنیم	بسنجیم
سر به فلک کشیده	بسیار مرتفع، بلند
تأمل	اندیشه، درنگ
عالمان	دانایان
آفرینش	خلقت، به وجود آمدن
کردار	عمل، رفتار
گوارا	مطبوع، دلچسب
نگاشته	نوشته
شکننده	ظریف، نازک
سنگلاخ	زمینی که در آن سنگ فراوان باشد
سر در می آورد	می رویند و رشد می کنند
هیس	ساکت
توصیف	وصف کردن
مخملی	از جنس مخمل، مثل مخمل نرم
تالاب	جایی که در آن آب جمع شود و بماند
سر زده	بی خبر

تفکر، تأمل، لطیف، علف، رقص، عالم، صحرا، گسیخت، نغمه خوان، عادت، شکننده، توصیف، شگفتی، آفرینش، سنگلاخ، مخملی، تالاب.

۱. منظور از تماشاخانه در درس اول فارسی پنجم چیست؟

منظور از تماشاخانه، جهان هستی و طبیعت پیرامون ما است که مانند یک محل نمایش، پر از شگفتی ها و زیبایی های آفرینش خداوند می باشد.

۲. چرا نویسنده جهان را به دفتر تشبیه کرده است؟

زیرا همان طور که در دفتر مطالب زیبا و باارزش نوشته می شود، خداوند مهربان نیز نشانه های قدرت و زیبایی خود را با پاکی و ظرافت در صفحه ی جهان نگاشته است.

۳. ویژگی مشترک دانشمندان و عالمان که در درس به آن اشاره شده چیست؟

ویژگی مشترک آن ها پرسشگری و جست و جو برای یافتن پاسخ پدیده های اطراف است. آن ها هیچ چیز را بدون دلیل و علت نمی پذیرند و همواره در حال تفکر و تأمل هستند.

۴. معنی عبارت سر به فلک کشیده در متن درس چیست؟

این عبارت کنایه از بسیار بلند و مرتفع بودن است و معمولاً برای توصیف کوه ها یا درختان بلند به کار می رود.

۵. چرا علف های نازک و لطیف در متن درس ستایش شده اند؟

زیرا با وجود ظرافت و شکنندگی، قدرت و توانایی رشد در میان سنگلاخ و شکافتن زمین سخت را دارند که این خود نشانه ای از شگفتی آفرینش است.