علت روشن شدن چراغ فرمان برقی ام وی ام X22 و صدای تق تق جعبه فرمان (راهنمای جامع عیب یابی)

تصور کنید در یک صبح سرد پاییزی پشت فرمان ام وی ام ایکس ۲۲ یا نسخه فیس لیفت و پرو آن نشسته اید، خودرو را استارت می زنید و ناگهان متوجه می شوید که یک چراغ زرد یا قرمز رنگ به شکل نماد یک فرمان کوچک روی صفحه کیلومتر سنج روشن مانده و خاموش نمی شود؛ همزمان هنگام خروج از پارک یا دور زدن در کوچه، صدای تق تق آزار دهنده ای درست از زیر پای شما و محفظه ستون فرمان شنیده می شود. در چنین لحظه ای اکثر رانندگان دچار اضطراب می شوند زیرا احساس می کنند سیستم هدایت خودرو کاملا از دست رفته است و رانندگی با آن خطرات جانی به همراه دارد. مواجهه با این اختلالات دوگانه یعنی روشن شدن هشدار الکترونیکی و تولید صداهای کوبشی مکانیکی یکی از رایج ترین دغدغه های مالکان محصولات خانواده ام وی ام است که اگر به درستی ریشه یابی نشود، مالکان را در گرداب هزینه های سنگین تعویض بی دلیل قطعات گران قیمت گرفتار خواهد کرد. هدف اصلی از نگارش این راهنما، کالبدشکافی فنی و دقیق تمام علت های پنهان و پیدایی است که دست به دست هم می دهند تا عملکرد سیستم فرمان خودروی شما را با اختلال روبرو سازند.

سیستم فرمان در خودروهای نسل جدید نظیر ایکس ۲۲ و مدل های ارتقا یافته کراس به جای استفاده از سامانه های سنتی و پر دردسر هیدرولیکی، از مجموعه فرمان کمکی الکتریکی یا همان سیستم شناخته شده به نام ای پی اس استفاده می کند که تفاوت ساختاری بسیار عمیقی با خودروهای ده سال پیش دارد. در این معماری مدرن، پمپ های روغن و تسمه ها به طور کامل حذف شده اند و بار سنگین گردش چرخ ها بر دوش یک موتور الکتریکی کوچک اما فوق العاده قدرتمند، سنسورهای زاویه و گشتاور و یک پردازشگر الکترونیکی هوشمند قرار گرفته است. زمانی که تمام این قطعات با هماهنگی کامل کار کنند، شما چرخش فرمانی به شدت نرم، دقیق و لذت بخش را تجربه می کنید، اما به محض این که کوچک ترین ناهماهنگی در ولتاژ باتری، سیگنال های ارسالی از حسگرها و یا چرخ دنده های داخلی جعبه فرمان پدید آید، سامانه خودکار ایمنی وارد عمل شده و با روشن کردن چراغ اخطار به راننده هشدار می دهد. درک صحیح مرز میان خطاهای الکتریکی موقت و آسیب های فیزیکی قطعات جلوبندی، نخستین گام در مسیر پیشگیری از فرسودگی زودرس این سیستم حیاتی به شمار می رود.

بررسی تفاوت عملکردی سیستم فرمان برقی و مکانیکی در خودرو

یکی از اصلی ترین نگرانی هایی که معمولا رانندگان در مواجهه با خطای ای پی اس ابراز می کنند این است که آیا این خطا مستقیما به معنی از کار افتادن مکانیکی چرخ ها است یا پای یک ایراد برقی در میان است. برای تحلیل بهتر این موضوع، باید بدانید که بررسی مقاله تخصصی سنگین شدن ناگهانی فرمان ام وی ام X22 و X33 Cross به خوبی نشان می دهد که چگونه افت توان کمکی می تواند با خطاهای یونیت الکترونیکی پیوند بخورد. وقتی یونیت متوجه می شود که به دلیل داغ شدن موتور برقی، نوسان شدید دینام یا عدم تطابق اطلاعات میان سنسور گشتاور و زاویه فرمان، ایمنی هدایت خودرو ممکن است به خطر بیفتد، سریعا فرمان کمکی را به حالت ایمن هدایت می کند و این درست همان نقطه ای است که چراغ هشدار روشن شده و راننده حس می کند فرمان مانند یک تخته سنگ سفت و غیر قابل انعطاف شده است.

علت های پدیدار شدن این خطای زرد رنگ بر روی داشبورد را می توان در چهار دسته کلی شامل اختلالات شبکه برق و باتری، خرابی سنسور گشتاور ستون فرمان، سوختن رله ها یا موتور الکتریکی و به هم ریختن کالیبراسیون زاویه صفر فرمان طبقه بندی کرد. خودروهای ام وی ام به شدت به ثبات ولتاژ شبکه حساس هستند و در موارد بی شماری دیده شده است که ضعف دینام در شارژ مناسب و یا تمام شدن عمر مفید باتری خودرو به ویژه در فصل زمستان باعث افت ولتاژ لحظه ای هنگام استارت می شود و در نتیجه یونیت فرمان برقی کد خطای افت ولتاژ را در حافظه خود ذخیره کرده و چراغ اخطار را روشن نگه می دارد. در کنار باتری، سنسور تورک یا همان حسگر گشتاور که میزان فشاری را که دست شما به غربیلک وارد می سازد اندازه گیری می کند، بر اثر ضربات ناشی از چاله ها یا نفوذ رطوبت و فرسایش ذغال ها از تنظیم خارج می شود و اطلاعات اشتباه ارسال می کند که همین مورد منجر به قطع مدار کمکی می گردد.

ریشه یابی صداهای کوبش و تق تق در جلوبندی و جعبه فرمان

بخش دوم معضل رایج در این خودروها، شنیده شدن صدای کوبش یا همان تق تق های پی در پی است که اغلب هنگام عبور از روی سرعت گیرها، چاله های شهری و یا چرخاندن غربیلک تا انتهای کورس حرکتی خودنمایی می کند. این صدا ماهیتی کاملا مکانیکی دارد و نباید آن را با خطاهای نرم افزاری یونیت برق اشتباه گرفت، هرچند که در بلندمدت لرزش های شدید مکانیکی می تواند به سنسورهای الکتریکی نیز صدمه بزند. منشا اصلی این تق تق ها معمولا به قطعه ای کوچک اما بسیار پر اهمیت به نام بوش تفلونی یا دنده شانه ای داخل جعبه فرمان مربوط می شود. این قطعه به دلیل تحمل ضربات مداوم در جاده های ناهموار دچار سائیدگی شده و فاصله خلاصی میان میل دندانه دار و محفظه را افزایش می دهد که حاصل آن ایجاد لقی آزاد در غربیلک و شنیده شدن صدای برخورد فلز با پلاستیک در دست اندازها است.

علاوه بر بوش های درونی جعبه فرمان، اتصالات جلوبندی نظیر سیبک های فرمان، قرقری ها، میل موجگیر و اتصالات چهارشاخ ستون فرمان نیز نقش به سزایی در بازتولید این صداهای ناخوشایند ایفا می کنند. زمانی که لاستیک های گردگیر میل فرمان به دلیل برخورد سنگ ریزه ها یا خشکی پاره شوند، گریس روان کننده اختصاصی از جعبه فرمان خارج شده و ذرات ریز گرد و غبار جای آن را می گیرند که این موضوع اصطکاک را چندین برابر کرده و باعث قفل شدن مقطعی یا کوبش ضربه ای در هنگام چرخش می شود. همچنین چهارشاخ رابط میان ستون فرمان داخل کابین و جعبه فرمان در موتور اگر شل شده باشد یا ساچمه های آن خرد شوند، به ازای هر نیم دور چرخش غربیلک، یک ضربه ریز زیر انگشتان راننده ایجاد کرده و صدایی شبیه به تق تق خفیف را در فضای اتاق طنین انداز می کند.

مراحل تخصصی عیب یابی و کالیبراسیون در تعمیرگاه

برای عیب یابی اصولی این خودروها هرگز نباید به حدس و گمان اکتفا کرد، زیرا اولین گام منطقی در مراکز مجهز، اتصال دستگاه دیاگ تخصصی سازگار با کامپیوتر خودروهای چری و ام وی ام است تا خطاهای ثبت شده به طور دقیق بازخوانی شوند. دیاگ به تعمیرکار نشان می دهد که آیا مشکل از مدار باز سنسور زاویه فرمان است، یا کد مربوط به عملکرد نادرست رله پاور ثبت شده و یا ولتاژ ورودی به موتور غیر استاندارد بوده است. پس از پاک کردن خطاها، نوبت به فرآیند بسیار مهمی به نام کالیبراسیون زاویه صفر فرمان می رسد؛ بسیاری از اوقات پس از تنظیم باد لاستیک ها یا میزان فرمان در جلوبندی سازی، زاویه فیزیکی چرخ ها با زاویه ذخیره شده در حافظه رایانه هماهنگ نیست و همین امر سبب روشن ماندن چراغ هشدار می شود که با یک کالیبراسیون پنج دقیقه ای توسط کارشناس خبره به راحتی برطرف می گردد.

اگر پس از بررسی های الکترونیکی و تست سلامتی باتری و دینام مشخص شود که سیستم برق خودرو کاملا سالم است، خودرو باید بر روی جک بالابر یا چال سرویس قرار گیرد تا سیستم تعلیق و جعبه فرمان تحت بار فیزیکی تست شود. تکنسین ماهر با گرفتن چرخ ها در موقعیت های ساعت نه و پانزده دقیقه و اعمال تکان های متوالی، لقی قرقری فرمان و اتصالات سیبک را ارزیابی می کند. در صورت وجود لرزش های اضافه، پیچ تنظیم خلاص دنده شانه ای جعبه فرمان که اصطلاحا پیچ رگلاژ نامیده می شود به مقدار مشخصی تنظیم می گردد تا سفتی و نرمی آن متعادل شود؛ البته باید دقت داشت که سفت کردن بیش از اندازه این پیچ موجب گیر کردن و خشکی فرمان هنگام برگشت به نقطه وسط پس از پیچیدن خواهد شد و حتما باید طبق گشتاور تعیین شده توسط کمپانی سازنده انجام پذیرد.

رانندگی درازمدت با چراغ روشن فرمان برقی و نادیده گرفتن صداهای ضربه ای جلوبندی تبعات خطرناکی را در پی خواهد داشت که کمترین آن ساییدگی نامتقارن و شدید لاستیک های گران قیمت خودرو در کمتر از چند ماه است. افزون بر این، هنگامی که جعبه فرمان لقی داشته باشد، واکنش خودرو در سرعت های بالای بزرگراهی به شدت کند می شود و در صورت نیاز به مانور ناگهانی برای فرار از یک حادثه، خودرو پایداری خود را از دست داده و امکان واژگونی افزایش می یابد. بنابراین توصیه اکید می شود که به محض مشاهده هر یک از نشانه های افت توان کمکی فرمان، لرزش غربیلک و یا استشمام بوی سوختگی سیم کشی از اطراف کنسول زیر فرمان، خودرو را به یک تعمیرگاه تخصصی معتبر و مجهز منتقل نمایید تا از تشدید خسارت جلوگیری شود.

روش های پیشگیری و نگهداری از سیستم فرمان ام وی ام

در نهایت باید متذکر شد که نگهداری پیشگیرانه از سیستم فرمان برقی ام وی ام هزینه ای به مراتب کمتر از تعویض کامل مجموعه آن بر دوش مالک می گذارد. مراقبت هایی نظیر پرهیز از نگه داشتن غربیلک در انتهای کورس چرخش برای بیشتر از پنج ثانیه، عبور با سرعت ملایم و کنترل شده از روی دست اندازهای تیز و شیاردار، بازدید دوره ای سلامت باتری و دینام در ابتدای هر فصل و تعویض به موقع گردگیرهای لاستیکی جلوبندی ضامن طول عمر بالای جعبه فرمان و مدار الکتریکی آن خواهد بود. خودروهای مدرن مجهز به فرمان برقی با وجود پیچیدگی های فنی، در صورت رسیدگی اصولی و تشخیص به هنگام عیوب، یکی از کم استهلاک ترین و بی دردسرترین سامانه های فنی را در طول سالیان متمادی برای راننده به ارمغان می آورند.

نتیجه گیری

سیستم فرمان برقی در خودروهای ام وی ام ایکس ۲۲ ترکیبی هوشمند از مکانیک دقیق و الکترونیک پیشرفته است که خرابی در هر بخش آن نشانه های ویژه ای به همراه دارد. روشن شدن چراغ اخطار روی پشت آمپر در بیشتر موارد زاییده نوسانات برق، ضعف باتری، به هم خوردن زاویه فرمان و یا آسیب سنسور گشتاور است؛ در مقابل، صداهای کوبشی تق تق ریشه در استهلاک بوش تفلونی، شل شدن اتصالات چهارشاخ و آسیب دیدگی سیبک های جلوبندی دارد. با مراجعه به هنگام به تعمیرگاه تخصصی، استفاده از ابزارهای دیاگ مدرن برای کالیبراسیون زاویه و پرهیز از رفتارهای رانندگی پر تنش، می توان ایمنی و نرمی این سیستم هدایت گر را به طور کامل حفظ نمود.

پنج سوال متداول مالکان ام وی ام درباره فرمان برقی

۱. آیا روشن شدن چراغ فرمان برقی همواره به معنای سوختن موتور برقی آن است؟
خیر، در اکثر سناریوها موتور برقی که قطعه ای فوق العاده بادوام است کاملا سالم می ماند و روشن شدن چراغ اخطار به دلیل افت ولتاژ باتری هنگام استارت صبحگاهی، کثیفی کانکتورها و یا خارج شدن سنسور زاویه فرمان از محدوده کالیبراسیون استاندارد به وجود می آید.

۲. علت صدای تق تق فرمان زیر پا هنگام چرخش درجا در حالت توقف چیست؟
این صدای کوبش معمولا ناشی از گشادی بوش پلاستیکی داخل پوسته جعبه فرمان یا بروز لقی در هزارخاری چهارشاخ ستون فرمان است که در حین توقف خودرو به علت بالاترین سطح اصطکاک لاستیک با زمین، فشار وارده به این اتصالات بیشینه شده و صدا نمایان می شود.

۳. آیا امکان دارد با ریست کردن کامپیوتر یا برداشتن سرباتری چراغ فرمان خاموش شود؟
در صورتی که خطا ناشی از یک افت ولتاژ مقطعی و ثبت کدهای ناپایدار باشد، برداشتن سر باتری برای چند دقیقه ممکن است چراغ را موقتا خاموش کند، اما اگر سنسور یا مدار تغذیه دارای ایراد فیزیکی باشد، پس از چند کیلومتر رانندگی چراغ مجددا روشن می شود و نیازمند بررسی تخصصی است.

۴. بعد از تنظیم فرمان چراغ اخطار روشن شده است، علت چیست؟
جلوبندی سازان هنگام تنظیم سیبک ها زاویه مکانیکی چرخ را تغییر می دهند؛ اگر پس از این کار زاویه سنسور در یونیت فرمان برقی صفر و کالیبره نشود، کامپیوتر خودرو این اختلاف زاویه را به عنوان انحراف تلقی کرده و چراغ خطا را روشن می سازد که با دستگاه دیاگ حل می شود.

۵. آیا رانندگی با خودرویی که چراغ فرمان آن روشن مانده خطری دارد؟
بله، زیرا در این حالت سیستم کمکی مدار را قطع می کند و فرمان به شدت سفت می شود؛ علاوه بر دشواری در کنترل خودرو و خطر تصادف در مانورهای سریع، فشار مضاعفی به مفاصل مکانیکی و چهارشاخ ها تحمیل می گردد و باید فورا خودرو به تعمیرگاه تخصصی هدایت شود.